Giriş
Finans dünyasında büyük önem taşıyan kredi notu, bireylerin ve işletmelerin ekonomik gücünü temsil eder. Bankalar, finansal kuruluşlar, kişinin borç ödeme geçmişine ve finansal davranışlarına dayanarak kredi notunu hesaplar. Ancak kredi notu yalnızca Kredi/finansman başvurularını değerlendirmek için değildir. Mali durum hakkında genel bir fikir edinmek için de oldukça önemlidir. Özellikle bankalar, kredi kartı ve kredi başvurularını değerlendirirken kredi notunu dikkate alırlar ve daha çok bu nota göre karar verirler.
Zaman içinde düşebilen ya da yükselebilen kredi notunuz, finansal kuruluşların gözündeki prestijinizin de aynı zamanda bir göstergesidir.
Kredi Notu Nedir?
Kredi notu, belirli kriterlere göre değerlendirilir ve finansman kullanımlarınızda bir çeşit güven endeksi işlevi görür. Puan cinsinden ifade edilen kredi notuna kredi skoru da denilmektedir.
Kredi Kayıt Bürosu (KKB) tarafından sunulan Findeks Kredi Notu, kişilerin finansman, kredi kartı ve kredili mevduat hesabı borçlarını ödeme alışkanlıklarına, borçluluk durumlarına, yeni finansman ürünleri ve finansman kullanım yoğunluklarına göre hesaplanan nottur.
Finansman kullanımı merkezli gerçekleştireceğiniz tüm başvurularınız kredi notunuza göre değerlendirilir. Kredi notunuzun yüksek olması sizi finansmana kolay erişimde avantaj sağlar.
Finansal yükümlülük altına girecek kişinin ödemeyi nasıl yapacağına dair performansını, geçmiş dönemlerin verilerine göre ortaya koyan gösterge olarak da tanımlanabilir.
Kredi Notu Bileşenleri
Kredi notu bileşenlerini bilerek puanınızı artırmak için neler yapabileceğiniz hakkında daha net fikir sahibi olabilirsiniz. Kredi notunuzu oluşturan bileşenler ve ağırlıkları aşağıdaki gibidir:
- Kredili Ürün Ödeme Alışkanlıkları: Kredi notunun %45’ini oluşturur.
- Mevcut Hesap ve Borç Durumu: Kredi notunun %32’sini oluşturur.
- Kredi Kullanım Yoğunluğu: Kredi notunun %18’ini oluşturur.
- Yeni Kredili Ürün Açılışları: Kredi notunun %5’ini oluşturur.
Kredi Notu Puan Aralıkları ve Anlamları
0-969: En Riskli
Bu grupta yer alan bireyler, en yüksek risk grubundadır. Çünkü puan aralığı, genellikle düzensiz ödeme alışkanlıkları, yüksek borç miktarından kaynaklanır. Ayrıca uzun süredir aktif bir kredi/finansman geçmişinizin olmaması da sorun olabilir. Kredi notu sorgulama sonrası bu grupta yer alıyorsanız, kredi onayı alma ihtimaliniz oldukça düşüktür.
970-1149: Orta Riskli
Orta riskli grupta yer alan kişiler, bankalar tarafından dikkatle değerlendirilir. Kişilerin genellikle kredilerini/finansmanlarını ödemekte gecikmeler yaşadığı veya mevcut borç yükü yüksek olabileceği anlamına gelir. Ancak bazı durumlarda kefil veya ek teminat göstererek kredi/finansman alabilirsiniz.
1150-1469: Az Riskli
Bu puan aralığındaysanız, bankaların genellikle olumlu değerlendirdiği bir seviyedesiniz demektir. Bu grupta olmanız, kredi/finansman ödeme geçmişiniz düzenli olsa da bazı gecikmeler yaşamış olduğunuzu gösterir. Siz de bu aralıkta ve “Kredi notu nasıl yükseltilir?” sorusuna yanıt arıyor olabilirsiniz. Riskli seviyeden daha üst gruplara çıkmak için ödemelerinizi düzenli yapmanız önemlidir.
1470-1719: İyi
İyi kategorisindeki kişiler, bankalar tarafından güvenilir kabul edilir. Bu aralıktaysanız düşük faiz/ kar payı oranları ve yüksek kredi/finansman limitleriyle başvurularınız kolayca onaylanır. Düzenli kredi kartı kullanımı ve düşük borç oranı bu seviyeye ulaşmanızda etkili olabilir.
1720-1900: Çok İyi
En yüksek kredi notu seviyesidir ve finansal güvenilirliğinizin mükemmel olduğunu gösterir. 1900 seviyelerine yakınsanız bankalar tarafından çok düşük riskli olarak değerlendirilirsiniz. Ayrıca neredeyse tüm kredi ve finansman işlemlerinde avantajlı koşullardan yararlanabilirsiniz. Findeks risk raporu da bu seviyede oldukça olumlu sonuçlar sunar.
Kredi Notunuzu Nasıl Öğrenirsiniz?
Kredi notu birkaç farklı şekilde öğrenebilir;
- Findeks aracılığı ile kredi notu öğrenilebilir. Findeks, Kredi Kayıt Bürosuna (KKB’ye) ait bir marka olup belirli bir ücret karşılığında kredi notu öğrenilebiliyor. (www.findeks.com)
- Bankalar aracılığı ile kredi notu öğrenilebilir. Kredi notu sorgulama işlemini birçok banka müşterilerine sunuyor. Banka şubelerine giderek kredi notu öğrenilebileceği gibi internet bankacılığı üzerinden de belirli bir ücret karşılığında kredi notu ve/veya raporu alınabilir.
- GSM Operatörleri aracılığıyla belirli bir ücret karşılığında sms gönderimi yapılarak kredi notu öğrenilebilir.
Kredi Notunuzu Nasıl Yükseltebilirsiniz?
Kredi notunuzu öğrenmek, finansman başvurularınızdan önce doğru bir planlama yapmanızı ve ödemelerinizi daha düzenli bir hale getirmenizi sağlaması bakımından önemlidir. Kredi notunuzu öğrenmek için yapacağınız sorgulamaların kredi notunuzu düşüreceği bilgisi ise yanlıştır. Dolayısıyla kredi notunuzu sorgulamanın hiçbir sakıncası yoktur. Kredi notunuz düşükse ve yükseltmeyi istiyorsanız ise uygulayabileceğiniz yöntemler şunlardır:
- Kredi kartı limitinizi makul seviyede tutun
Kredi kartı limitinizin kredi notunuzun üzerinde büyük etkisi bulunur. Limitlerinizi düzenli şekilde ödeme yapabileceğiniz seviyede tutun.
- Ödemelerinizi zamanında yapın
Kredi notunuzun yüksek olması düzenli ödeme yapabilmenizden geçer. Özellikle kredi kartı ödemelerinizde asgari ödeme yerine tüm borcu ödemeye özen gösterin.
- Finansman sayınızı belli bir limitte tutun
Kredi notunuzu yükselten unsurların başında finansman kullanmak gelir. Finansmanlarınızı ödeme zorluğu çekmiyorsanız bu durum kredi notunuzun yüksek olmasını sağlar. Ancak bu noktada da belli bir limite sahip olmanız gerekir. Çok sayıda finansman kullanmanız olumlu karşılanmayabilir ve kredi notunuzu düşürebilir.
- Bankalardan hizmet almaktan çekinmeyin
Finansman başvurusu yapacağınız kurum için güvenilir olmanız demek hiç borcunuzun olmaması demek değildir. Bankalardan az sayıda ya da hiç hizmet almamanız kredi skorunun oluşmamasına sebebiyet verebilir. Bu da kredi notunuz açısından oldukça olumsuz bir durumdur. Bütçenizi sarsmayacak düşük limitli bir kredi kartı sahibi olmak ya da ödemekte zorlanmayacağınız bir finansman kullanmak bankanızın sizi tanımasını sağlar ve karşılıklı güven duygusu oluşturur. Bu da kredi notunuza olumlu yansır.
- Faturalarınızı düzenli şekilde ödeyin
Faturalarınızı düzenli şekilde ödüyor olmanız, kredi notunuzun yüksek olmasını sağlar. Otomatik ödeme talimatı vererek faturalarınızı düzenli olarak ödeyebilirsiniz.
- Gelir gider dengenizi koruyun
Gelirleriniz ve giderleriniz arasında uçurum olmamasına özen gösterin. Düzenli olarak ödediğiniz borçlarınız, kredi notunuza artı puan olarak yansıyacaktır.
Ek Tavsiyeler;
- Kredi kartı limitinizin tamamını kullanmayın. Belirli bir kısmı (%20 civarı) daima kullanım dışı olsun.
- Kredi notunu hızlı bir şekilde yükseltmek için düşük tutarlarda ve 3-6 aylık zaman dilimlerinde için kredi alıp düzenli ödeme yapılabilir.
- Farklı bankalara kredi talebinde bulunulup red alındığı taktirde art arda birçok kez başvuruda bulunulmaması gerekir.